Bangun Tresna Budaya

In de jaren ’80 van de vorige eeuw bestond één van de activiteiten van stichting Rukun Budi Oetomo (RBO), toen nog gevestigd aan de Maziestraat in Den Haag, uit de beoefening van muziek, in het bijzonder gamelanmuziek.

RBO had toentertijd de beschikking over een complete set gamelaninstrumenten. Herkomst van de instrumenten was Suriname. Ze stonden lange tijd opgeslagen in een schuur bij een privépersoon en door het bestuur van RBO werden ze overgenomen.

Door een aantal vrijwilligers werd bapak Toiman Dijokromo, een oud bekende gamelankenner/speler van de gamelangroep Condro Oetomo, tevens  bouwer van gamelaninstrumenten, samen met pak Soepardi Wirjosoeparto, ook een fervent gamelanbeoefenaar (ex-speler van het beroemd Bonang gamelan orkest Krido Suworo in Suriname) gevraagd om les te geven en reeds ervaren belangstellenden te begeleiden.

Enkele personen die in de beginperiode, over een korte of lange periode hebben deelgenomen waren de heren Nitie Kromoidjojo, Djane Sarijoen; Ismail Tirtosentono; Tomo Sidik; Clyde Kromoidjojo; Orlando Kromopawiro, Harold, Sanimin, Hendrik, Karman Jadi.

De gamelanles/oefening werd één keer per week gegeven en na een periode werd een Bonang gamelanorkest gevormd. In het begin werden uitvoeringen meestal gehouden bij een culturele aangelegenheid binnen de stichting.

In 1990, bij de herdenking en viering van 100 jaar Javaanse immigratie, werd door de Stuurgroep Javanen Nederland i.s.m. stichting RBO een groot festiviteit georganiseerd in het Congresgebouw van Den Haag. Een wajang kulit voorstelling onder leiding van dalang Ramidjo Sastrokarijo met begeleiding van het gamelanorkest maakte deel uit van het programma. Het orkest werd  versterkt met andere geroutineerde spelers van buiten Den Haag. Een bijzonder optreden was ook op de jaarlijkse Pasar Malam Besar (nu Tong Tong Fair), op het Malieveld. Een optreden in het Tropenmuseum Amsterdam was ook bijzonder, het was tijdens een televisieopname van een kinderprogramma. Ook heeft het gezelschap gespeeld bij het jaarlijks personeelsfeest van Erikson Europe in de RAI Amsterdam voor 800 man en een keer tijdens een receptie van de modeontwerper F. Molenaar aan de PC Hooftstraat in Amsterdam.

Rond 1995 werd het gamelanorkest na wat personele wisselingen officieel vastgesteld en kreeg de naam ‘Bangun Tresna Budaya’. De gamelanspelers waren toen de bapaks Soepardi Wirjosoeparto, Taridjo Pawiroredjo, Nitie Kromoidjojo, Orlando Kromopawiro, Saniyo Kartokario, Fred Kartokario en Ronald Sanrodji.

In dat jaar werd in samenwerking met de Ludrukgroep ‘Langen Katrisnan’ o.l.v. Salimin Mangoendimedjo uit Den Haag een Ludrukvoorstelling opgevoerd. Een voorstelling waarvan het publiek zichtbaar genoot.

Met de verhuizing van stichting RBU naar een ander gebouw aan de Kepplerstraat in Den Haag ontwikkelde BTB zich verder. Een periode brak aan met veel optredens bij culturele gelegenheden en andere evenementen, waaronder de ‘Wereldreis in eigen Stad.

Eind 1998 werd met de opening van de woongroep ‘Bangun Trisno’ voor Javaanse ouderen aan de Retiefstraat Den Haag, de instrumenten ter beschikking gesteld voor gebruik door de ouderen om hen in staat te stellen muziek te maken als vorm van ontspanning en vrijetijdsbesteding in de eigen ontmoetingsruimte. Dit groeide uit tot de vorming van een nieuw ensemble bestaande uit enkele bewoners en gamelanbeoefenaars buiten de woongroep.  Deze seniorengroep Bangun Trisno (BT) en de gamelanmuziek die ze speelden bracht veel vreugde en plezier in de woongroep. Muziek werd volgens de juiste notaties gespeeld mede door vastlegging toewijding en gedreven enthousiaste begeleiding van de instructeur Orlando Kromopawiro.  Diverse optredens in die periode vonden plaats bij o.a. de jaarlijkse Ouderendag Riwayat Rama Ibu. Een bijzonder optreden was in het Kurhaus Hotel tijdens een galadiner van de Duitse Steigenberger concern.

Vanwege de senioriteit van de spelers, kwamen er enkele nieuwe spelers bij. Muziek en speelmethode werden verder ontwikkeld. Begeleiding van een Tayub en dansopvoeringen (Jogetan), Janggrungan, Tembang Klentengan zangfestivals en niet te vergeten Wajang Kulit voorstellingen georganiseerd door Stichting RBU vormen enkele noemenswaardige hoogtepunten. In de loop der tijd een volwaardig Surinaams Javaans Bonang gamelanorkest in Den Haag geworden. Tal van diverse optredens hebben de revue gepasseerd, mede ook door Stichting RBU die het orkest faciliteert en ondersteunt.

Omdat de gamelan vanwege het wegvallen van spelers als gevolg van overlijden en toenemende senioriteit van de nog levende beoefenaars, niet meer door de ouderen in de woongemeenschap beoefend werd, werden de gamelaninstrumenten overgeplaatst van de woongemeenschap naar stichting RBU. De instrumenten werden daarop bespeeld door de huidige leden: Harrie Djojowikromo, Slamet Nojoredjo, Wim Kromoredjo, Ganoet Kasantirto, Martha Kromopawiro, Jerrel Amatkario, Ronald Sanrodji (coördinator) en Orlando Kromopawiro (muzikale leider en instructeur). Ook Ngadimin Emid maakte deel uit van de groep. Al speelt hij momenteel niet meer mee, hij heeft vele jaren bijgedragen aan de BTB-groep en onderhoud van de instrumenten.

Nog niet zo lang geleden werd een muzikale uitdaging uitgevoerd met door Stichting RBU georganiseerde evenement ‘Gamelan meets Pop’ in april 2019. Gamelanmuziek in combinatie met popmuziek, een optreden waarvoor vele mooie en leuke reacties werden ontvangen.

Bonang Gamelanorkest Bangun Tresna Budaya behoudt hoofdzakelijk de traditionele speelstijl, maar een nieuwe uitdaging in welke vorm dan ook zal BTB zeker niet uit de weg gaan.

BTB streeft naar nieuwe ontwikkelingen in de muziek, biedt graag ondersteuning en samenwerking aan nieuwe beginnende Bonang gamelanorkesten of bestaande orkesten die daarom vragen. Workshops, gezamenlijke optredens met andere groepen. Wij verwelkomen graag nieuwe spelers. Belangstellenden en vooral jongeren willen wij eveneens enthousiast maken. Deze zijn eveneens de speerpunten van BTB.

Met de bijschrijving van de Surinaams Javaans gamelanmuziek in de Inventaris Cultureel Erfgoed Nederland staan wij voor een nieuwe uitdaging: het behoud van deze bijzondere Surinaams-Javaanse muzikale kunstvorm.